استدلال امام خمینی(ره) به منظور اثبات عقلی مقوله ولایت فقیه یک استدلال دوگانه است. امام ابتدا درباره اصل تشکیل حکومت اسلامی بحث می کند و در قدم بعدی استدلال می کند که در راس این حکومت باید فقیه عادل توانا(فرد عالم به قوانین اسلام و عادل و دارای قوه مدیریت امور) قرار گیرد.

« احکام الهی، چه احکام مربوط به امور مالی و اقتصادی، چه احکام سیاسی و چه احکام مربوط به حقوق٬ نسخ نشده است، بلکه تا روز قیامت باقی است. صرف باقی بودن این احکام، ضرورت حکومت و ولایتی که فرمانروایی قانون الهی و ضمانت اجرای آن را تضمین کند لازم دارد. اجرای احکام خدا ممکن نیست مگر به تشکیل حکومت؛ وگرنه هرج و مرج می شود. به علاوه حفظ نظام از واجبات اکید است و اختلال در امور مسلمانان نامطلوب. آنچه آن واجب را بر پای می دارد و این اختلال را از بین می برد همانا داشتن والی و حکومت است. از این گذشته، حفظ مرزهای مسلمانان از تهاجم و چیرگی دشمنان بر شهرهای آنان عقلا و شرعا واجب است که [این نیز] تنها از طریق تشکیل حکومت امکان پذیر است.
همه آنچه گفتیم از جمله واضح ترین نیازهای مسلمانان است و معقول نیست خداوند حکیم و خالق به آنها توجه نکرده باشد. بنابراین همان دلیلی که امامت[معصومان علیهم السلام] را اثبات می کند، ضرورت حکومت را در عصر غیبت صاحب الزمان(عج) هم اثبات می کند...» (کتاب البیع٬ ج۲ ٬ص ۴۶۱)

در متن فوق امام(ره) اشاره ای دارند به دلیلی که امامت معصومان (ع) را اثبات می کند. این دلیل بر اساس یک قاعده معروف فقهی استوار است که از آن به قاعده لطف نام برده می شود. متکلمان بوسیله این قاعده وجوب امامت را اثبات می کنند. امام خمینی(ره) همین دلیل را، وجوب عقلی بر نصب فقیه جامع الشرایط در زمان غیبت دانسته اند.

برای آشنایی بیشتر با قاعده لطف ببینید: + و +